สแตนเลส 316 คืออะไร 316 กับ 316L ต่างกันไหม ต่างจาก 304 ตรงไหน ใช้กับงานอะไร
สแตนเลส 316 คือ เกรดสแตนเลสตระกูลออสเทนนิติกเช่นเดียวกับ 304 แต่เพิ่มธาตุโมลิบดินัม (Mo) 2–3% และมีนิกเกิลสูงกว่า ทำให้ทนการกัดกร่อนจากเกลือ คลอไรด์ และสารเคมีได้ดีกว่า 304 อย่างชัดเจน จึงเป็นเกรดมาตรฐานของงานริมทะเล งานเคมี งานอาหารที่ต้องล้างด้วยน้ำยาแรง และงานที่ต้องการอายุใช้งานยาว ส่วน SUS316, AISI 316, 1.4401 คือเกรดเดียวกันที่เรียกตามมาตรฐานญี่ปุ่น อเมริกา และยุโรป บทความนี้อธิบายว่า 316 กับ 316L ต่างกันตรงไหน เทียบกับ 304 อย่างไร ราคาต่างกันเท่าไร และงานแบบไหนที่คุ้มค่าจะจ่ายเพิ่ม
316 กับ 316L ต่างกันอย่างไร
ตัว L ย่อจาก Low carbon คือ 316L มีคาร์บอนไม่เกิน 0.03% ขณะที่ 316 ธรรมดามีได้ถึง 0.08% คาร์บอนที่ต่ำลงช่วยให้เมื่อเชื่อมแล้วไม่เกิดโครเมียมคาร์ไบด์ตามแนวรอยเชื่อม (ปรากฏการณ์ที่เรียกว่า sensitization) ซึ่งเป็นสาเหตุให้สแตนเลสเป็นสนิมเฉพาะบริเวณรอยเชื่อม ดังนั้น งานที่ต้องเชื่อมควรใช้ 316L ส่วนความทนสนิมและคุณสมบัติอื่นแทบเท่ากัน ความแข็งแรงของ 316L ต่ำกว่า 316 เล็กน้อยแต่ไม่มีผลกับงานทั่วไป
ในตลาดไทย แผ่น ท่อ และเพลาที่ระบุว่า “316” ส่วนใหญ่ผลิตเป็น 316/316L dual certified คือผ่านสเปกทั้งสองเกรดในตัวเดียวกัน ใบ Mill Certificate จะระบุค่าคาร์บอนจริงไว้ ถ้าต้องการยืนยันเกรดก่อนสั่ง ขอดูใบ Mill Cert ของล็อตนั้นได้จากทีมขาย
ส่วนผสมทางเคมีของสแตนเลส 316 / 316L
| ธาตุ | 316 | 316L | 304 (เทียบ) |
|---|---|---|---|
| โครเมียม (Cr) | 16–18% | 16–18% | 18–20% |
| นิกเกิล (Ni) | 10–14% | 10–14% | 8–10.5% |
| โมลิบดินัม (Mo) | 2–3% | 2–3% | ไม่มี |
| คาร์บอน (C) | ≤ 0.08% | ≤ 0.03% | ≤ 0.08% |
| แมงกานีส (Mn) | ≤ 2% | ≤ 2% | ≤ 2% |
โมลิบดินัมคือหัวใจของเกรดนี้ มันช่วยให้ฟิล์มโครเมียมออกไซด์ที่ผิวทนต่อคลอไรด์ (เกลือ) ได้ดีขึ้น ลดการเกิดสนิมรูเข็ม (pitting) และสนิมตามซอก (crevice corrosion) ซึ่งเป็นสนิมสองแบบที่ทำให้ 304 พังในสภาพแวดล้อมริมทะเลหรือสระว่ายน้ำ
คุณสมบัติของสแตนเลส 316L
- ทนการกัดกร่อน: ดีกว่า 304 ในสภาพที่มีเกลือ คลอรีน กรดอ่อน และสารเคมีทั่วไป ทนน้ำทะเลได้ดีกว่ามาก (แต่ไม่ใช่ทนได้ทุกสภาพ ถ้าแช่น้ำทะเลตลอดเวลาต้องพิจารณาเกรดดูเพล็กซ์)
- ทนความร้อน: ใช้งานต่อเนื่องได้ราว 870 °C ใกล้เคียง 304
- แม่เหล็ก: ไม่ดูดในสภาพปกติ อาจดูดอ่อน ๆ ตรงรอยพับหรือรอยตัดเช่นเดียวกับ 304
- การเชื่อมและขึ้นรูป: เชื่อมได้ดีด้วยลวดเชื่อม 316L พับ ดัด รีดขึ้นรูปได้ใกล้เคียง 304
- ความแข็งแรง: ค่าความต้านแรงดึงราว 485–515 MPa ใกล้เคียง 304 จึงใช้แทนกันได้ในเชิงโครงสร้าง
- ความปลอดภัยกับอาหารและยา: ใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร ยา และเครื่องมือแพทย์ เพราะทนน้ำยาล้างและฆ่าเชื้อได้ดีกว่า 304
สแตนเลส 316 เทียบกับ 304 ต่างกันตรงไหน
| หัวข้อ | 316 / 316L | 304 |
|---|---|---|
| โมลิบดินัม | มี 2–3% | ไม่มี |
| ทนเกลือ / คลอไรด์ | ดีมาก | ปานกลาง เป็นสนิมรูเข็มได้ |
| ทนกรดและเคมี | ดีกว่า | ทนได้เฉพาะเคมีอ่อน |
| งานริมทะเล / สระว่ายน้ำ | เหมาะ | ไม่แนะนำ |
| งานครัว ตกแต่ง โครงสร้างในร่ม | ใช้ได้แต่จ่ายแพงเกินจำเป็น | เหมาะ คุ้มค่าที่สุด |
| การเชื่อม ขึ้นรูป | ใกล้เคียงกัน | ใกล้เคียงกัน |
| ลักษณะภายนอก | เหมือนกัน แยกด้วยตาไม่ได้ | เหมือนกัน |
| ราคา (ก.ย. 2569) | แพงกว่า 1.5–2.4 เท่า | ฐานเทียบ |
ข้อสำคัญคือ 304 กับ 316 ดูด้วยตาเปล่าไม่ต่างกันเลย และแม่เหล็กก็ไม่ดูดทั้งคู่ วิธีเดียวที่ยืนยันได้คือใบ Mill Certificate หรือการยิงตรวจด้วยเครื่อง XRF ซึ่ง STK Steel ตรวจทุกล็อตก่อนส่ง และมีบริการตรวจเกรดถึงหน้างานสำหรับลูกค้าที่ต้องการตรวจของเดิมที่ติดตั้งแล้ว
ราคาสแตนเลส 316L เทียบกับ 304 (ราคาจริงจากสต๊อก กันยายน 2569)
| รายการ | 304 | 316L | ต่างกัน |
|---|---|---|---|
| แผ่น 2B หนา 1.0 มม. 4×8 ฟุต | 1,920 บาท | 4,590 บาท | ประมาณ 2.4 เท่า |
| แผ่น 2B หนา 2.0 มม. 4×8 ฟุต | 3,765 บาท | 8,795 บาท | ประมาณ 2.3 เท่า |
| แผ่น 2B หนา 3.0 มม. 4×8 ฟุต | 5,720 บาท | 13,300 บาท | ประมาณ 2.3 เท่า |
| ฉากรีด 1″×1″ หนา 3.0 มม. (เส้น 6 ม.) | 765 บาท | 1,185 บาท | ประมาณ 1.5 เท่า |
| ฉากรีด 2″×2″ หนา 4.5 มม. (เส้น 6 ม.) | ดูหน้าราคา | 3,585 บาท | — |
ราคาข้างต้นเป็นราคาก่อน VAT ณ วันที่อัปเดต และเปลี่ยนตามราคานิกเกิลกับโมลิบดินัมในตลาดโลกทุกเดือน ดูราคาปัจจุบันทุกรายการ แยกตามความหนาและผิว ได้ที่ ราคาสแตนเลสวันนี้
สแตนเลส 316L เหมาะกับงานอะไร
- งานริมทะเลและชายฝั่ง: ราวกันตก ราวบันได โครงป้าย เสาไฟ งานเรือ ท่าเรือ รีสอร์ตริมหาด ในรัศมีประมาณ 5 กม. จากทะเลที่มีไอเกลือในอากาศ
- สระว่ายน้ำและระบบน้ำที่มีคลอรีน: บันไดสระ ราวจับ ตะแกรง ท่อและอุปกรณ์ในห้องเครื่อง
- โรงงานอาหาร เครื่องดื่ม นม ยา: ถังผสม ท่อลำเลียง โต๊ะและอุปกรณ์ที่ต้องล้างด้วยน้ำยา CIP กรด หรือด่างเป็นประจำ
- อุตสาหกรรมเคมีและปิโตรเคมี: ถังเก็บ ท่อ วาล์ว หน้าแปลนที่สัมผัสสารเคมีอ่อนถึงปานกลาง
- เครื่องมือแพทย์และห้องปฏิบัติการ: โต๊ะผ่าตัด รถเข็น อ่างล้าง อุปกรณ์ที่ต้องนึ่งฆ่าเชื้อ
- งานกลางแจ้งในเขตอุตสาหกรรม: พื้นที่ที่มีไอกรดหรือฝุ่นเคมีในอากาศ เช่น ใกล้โรงงานชุบ โรงไฟฟ้า
งานที่ ไม่จำเป็นต้องใช้ 316 ได้แก่ เคาน์เตอร์ครัวในบ้าน ซิงก์ ประตูรั้ว ราวบันไดในอาคาร ชั้นวาง โครงเครื่องจักรในร่ม ตู้ และงานตกแต่งทั่วไป งานเหล่านี้ใช้ สแตนเลส 304 ได้อายุการใช้งานเท่ากันในราคาที่ต่ำกว่ามาก
รูปแบบและผิวของสแตนเลส 316L ที่ STK Steel มีสต๊อก
- แผ่น 316L: ผิว 2B หนา 1.0–3.0 มม. และผิว NO.1 หนา 3.0–12.0 มม. ขนาด 4×8, 5×10 และ 5×20 ฟุต ดูรายละเอียดที่ แผ่นสแตนเลส 304 430 316L
- ท่อ 316: ท่อกลม NB SCH10 และ SCH40 ดูที่ ท่อสแตนเลส
- เพลากลม 316: ขนาดตามสต๊อก สอบถามทีมขาย ดูที่ เพลาสแตนเลส
- ฉากรีด 316: ขนาด 3/4″ ถึง 2″ หนา 3.0 / 4.5 / 6.0 มม. ดูที่ ฉากสแตนเลส
ทุกรายการตัดตามขนาดได้ มีใบ Mill Certificate ตรวจเกรดด้วยเครื่อง XRF ทุกล็อตก่อนส่ง จัดส่งทั่วประเทศ
วิธีเช็คว่าเป็นสแตนเลส 316 แท้
- ใบ Mill Certificate: ดูค่าโมลิบดินัม (Mo) ต้องอยู่ที่ 2–3% ถ้าไม่มี Mo หรือต่ำกว่า 2% ไม่ใช่ 316
- เครื่อง XRF: ยิงตรวจที่ผิวรู้ผลใน 10 วินาที แสดงเปอร์เซ็นต์ธาตุครบ แยก 304 / 316 / 201 ได้ทันที เป็นวิธีที่ STK ใช้ตรวจทุกล็อต
- น้ำยาทดสอบโมลิบดินัม (Moly test): หยดที่ผิวแล้วดูสี ใช้แยก 316 ออกจาก 304 ได้ในระดับเบื้องต้น
- แม่เหล็ก: ใช้ไม่ได้ เพราะ 304 กับ 316 ไม่ดูดแม่เหล็กทั้งคู่ แม่เหล็กบอกได้แค่ว่าไม่ใช่ 430 หรือเหล็กธรรมดา
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสแตนเลส 316
SUS316 คืออะไรคือชื่อเรียกสแตนเลสเกรด 316 ตามมาตรฐานญี่ปุ่น (JIS) เป็นเกรดเดียวกับ AISI 316 ของอเมริกา และ 1.4401 ของยุโรป ส่วน 316L ตรงกับ SUS316L / 1.4404
316 กับ 316L เลือกอะไรดีถ้ามีงานเชื่อม เลือก 316L เพื่อไม่ให้เป็นสนิมตามรอยเชื่อม ถ้าไม่เชื่อมเลยใช้ได้ทั้งคู่ ของที่มีขายในไทยส่วนใหญ่เป็น 316L หรือ dual certified อยู่แล้ว
สแตนเลส 316 เป็นสนิมได้ไหมได้ในสภาพรุนแรง เช่น แช่น้ำทะเลตลอดเวลา สัมผัสกรดเข้มข้น หรือมีเศษเหล็กธรรมดาติดผิว แต่ในสภาพริมทะเลทั่วไปและงานเคมีอ่อนถึงปานกลาง 316 ทนได้ดีกว่า 304 หลายเท่า
สแตนเลส 316 แม่เหล็กดูดไหมปกติไม่ดูด อาจดูดอ่อน ๆ ตรงรอยพับหรือรอยตัด แม่เหล็กใช้แยก 316 กับ 304 ไม่ได้
สแตนเลส 316 ราคากิโลละเท่าไรแพงกว่า 304 ราว 1.5–2.4 เท่าแล้วแต่รูปแบบสินค้า และเปลี่ยนตามราคานิกเกิลกับโมลิบดินัมทุกเดือน ดูราคาปัจจุบันได้ที่ ราคาสแตนเลสวันนี้
งานริมทะเลใช้ 304 ได้ไหมใช้ได้แต่จะเริ่มเห็นสนิมรูเข็มภายใน 1–3 ปี โดยเฉพาะจุดที่ล้างน้ำจืดไม่ถึง ถ้าต้องการอายุใช้งาน 10 ปีขึ้นไปควรใช้ 316L ตั้งแต่แรก
ใช้ลวดเชื่อมอะไรกับ 316Lใช้ลวดเชื่อม 316L (ER316L สำหรับ TIG/MIG หรือ E316L สำหรับเชื่อมไฟฟ้า) ห้ามใช้ลวด 308 ที่ใช้กับ 304 เพราะรอยเชื่อมจะทนเกลือได้น้อยกว่าเนื้อวัสดุ
แล้ว 201 ล่ะ ต่างจาก 304 และ 316 ยังไง201 คือเกรดนิกเกิลต่ำ ถูกที่สุดในสามเกรดแต่ทนสนิมน้อยที่สุด เหมาะเฉพาะงานในร่มที่แห้ง อ่านต่อที่ สแตนเลส 201 คืออะไร ใช้แทน 304 ได้ไหม
สรุป
สแตนเลส 316 / 316L คือเกรด 304 ที่เพิ่มโมลิบดินัม ทำให้ทนเกลือ คลอรีน และสารเคมีได้ดีกว่ามาก เหมาะกับงานริมทะเล สระว่ายน้ำ โรงงานอาหารและเคมี แลกกับราคาที่สูงกว่า 304 ราว 1.5–2.4 เท่า ถ้างานอยู่ในร่มและไม่โดนเคมี 304 คุ้มกว่า ถ้าไม่แน่ใจว่างานของคุณต้องใช้เกรดไหน ส่งรายละเอียดสภาพแวดล้อมหน้างานมาให้ทีมขาย STK Steel ช่วยเลือกได้ทาง LINE @STKMETAL เรามีสต๊อก 316L ทั้งแผ่น ท่อ เพลา และฉาก พร้อมใบ Mill Cert ตรวจ XRF ทุกล็อต ส่งทั่วประเทศ