สแตนเลส 304 คืออะไร SUS304 / AISI 304 / 304L ต่างกันไหม ใช้กับงานอะไรได้บ้าง
สแตนเลส 304 คือ เกรดสแตนเลสในตระกูลออสเทนนิติกที่มีโครเมียมประมาณ 18% และนิกเกิลประมาณ 8% (จึงมีชื่อเล่นว่า “18/8”) เป็นเกรดที่ใช้มากที่สุดในโลกและในไทย เพราะทนสนิมดี เชื่อมง่าย พับขึ้นรูปง่าย ปลอดภัยกับอาหาร และราคาสมเหตุสมผล ส่วน SUS304, AISI 304, 1.4301 คือเกรดเดียวกันที่เรียกตามมาตรฐานของญี่ปุ่น อเมริกา และยุโรป บทความนี้อธิบายส่วนผสม คุณสมบัติ ความต่างจาก 304L / 201 / 316L วิธีเช็คว่าเป็น 304 จริง และงานที่เหมาะ
SUS304 กับ AISI 304 ต่างกันไหม ทำไมชื่อไม่เหมือนกัน
หลายคนค้นว่า “sus 304 คือ” เพราะเจอชื่อนี้บนใบเสนอราคาหรือแผ่นสแตนเลส คำตอบคือ SUS304 กับ AISI 304 คือเกรดเดียวกัน ต่างกันแค่ว่าใครเป็นคนตั้งชื่อ
| ชื่อเรียก | มาตรฐาน | ประเทศ | เจอที่ไหน |
|---|---|---|---|
| SUS304 | JIS G4304 / G4305 | ญี่ปุ่น | แผ่น ท่อ เพลาที่ขายในไทยส่วนใหญ่ระบุแบบนี้ (SUS = Steel Use Stainless) |
| AISI 304 / ASTM A240 Type 304 | ASTM / AISI | อเมริกา | แบบวิศวกรรม สเปคงานโครงการ ใบ Mill Cert |
| 1.4301 / X5CrNi18-10 | EN 10088 | ยุโรป | สินค้านำเข้าจากยุโรป แบบเครื่องจักร |
| S30400 | UNS | สากล | เอกสารเทคนิค ใบรับรองสากล |
| 18/8, 18-8 | ชื่อเล่น | — | ช้อนส้อม เครื่องครัว (โครเมียม 18% นิกเกิล 8%) |
ดังนั้นถ้าแบบระบุ AISI 304 แต่ผู้ขายส่ง SUS304 ให้ ถือว่าถูกต้อง ใช้แทนกันได้ทุกกรณี
ส่วนผสมทางเคมีของสแตนเลส 304
| ธาตุ | สัดส่วน | หน้าที่ |
|---|---|---|
| โครเมียม (Cr) | 18.0–20.0% | สร้างฟิล์มออกไซด์ที่ผิว ทำให้ไม่เป็นสนิม |
| นิกเกิล (Ni) | 8.0–10.5% | ทำให้โครงสร้างเป็นออสเทนนิติก เหนียว พับได้ แม่เหล็กไม่ดูด ทนสนิมเพิ่ม |
| คาร์บอน (C) | ≤ 0.08% | ยิ่งน้อยยิ่งเชื่อมแล้วไม่เป็นสนิมตามรอยเชื่อม (304L ลดเหลือ ≤ 0.03%) |
| แมงกานีส (Mn) | ≤ 2.0% | ช่วยการขึ้นรูป |
| ซิลิกอน (Si) | ≤ 1.0% | ทนความร้อน |
| เหล็ก (Fe) | ส่วนที่เหลือ ~70% | เนื้อหลัก |
ราคาสแตนเลส 304 จึงขึ้นลงตามราคานิกเกิลในตลาดโลกเป็นหลัก นี่คือเหตุผลที่ราคาแผ่นและท่อ 304 เปลี่ยนเกือบทุกเดือน ดูราคาปัจจุบันได้ที่ ราคาสแตนเลส 304 วันนี้
คุณสมบัติของสแตนเลส 304
- ทนสนิม: ใช้ในร่ม ในครัว และกลางแจ้งทั่วไปได้โดยไม่เป็นสนิม ทนกรดอ่อน ด่างอ่อน และสารทำความสะอาดทั่วไป จุดอ่อนคือคลอไรด์ (น้ำทะเล เกลือ คลอรีนเข้มข้น) ที่ทำให้เกิดสนิมจุด (pitting) ได้ ถ้างานโดนสิ่งเหล่านี้ต่อเนื่องให้ใช้ 316L
- แม่เหล็ก: โดยปกติแม่เหล็กไม่ดูด แต่บริเวณที่ผ่านการพับ ตัด ปั๊ม หรือรีดเย็น โครงสร้างบางส่วนเปลี่ยน ทำให้แม่เหล็กดูดอ่อน ๆ ได้ ไม่ได้แปลว่าเป็นของปลอม
- ความแข็งแรง: Tensile strength ประมาณ 515–720 MPa, Yield ≥ 205 MPa, ยืดตัวได้ ≥ 40% จึงพับมุมแคบ ดึงขึ้นรูปลึก (ซิงก์ หม้อ) ได้โดยไม่แตก
- ทนความร้อน: ใช้งานต่อเนื่องได้ถึงประมาณ 870°C และชั่วคราวถึง 925°C เหมาะกับเตา ปล่องควัน ถาดอบ
- การเชื่อม: เชื่อมได้ทุกวิธี (TIG, MIG, ธูป) ถ้าเชื่อมชิ้นหนาเกิน 6 มม. หรือต้องการความทนสนิมสูงที่แนวเชื่อม แนะนำ 304L
- ความปลอดภัยกับอาหาร: เป็นเกรด food grade มาตรฐานของอุตสาหกรรมอาหารและยา ไม่ทำปฏิกิริยากับอาหาร ล้างทำความสะอาดง่าย
- ความหนาแน่น: 7.93 g/cm³ — ใช้คำนวณน้ำหนักได้ที่ โปรแกรมคำนวณน้ำหนักสแตนเลส
304 กับ 304L ต่างกันอย่างไร
ตัว L ย่อมาจาก Low carbon คือ 304L มีคาร์บอนไม่เกิน 0.03% (304 ปกติไม่เกิน 0.08%) คาร์บอนที่ต่ำลงช่วยไม่ให้เกิดโครเมียมคาร์ไบด์ตามแนวเชื่อม ซึ่งเป็นสาเหตุของสนิมตามรอยเชื่อมในงานที่เชื่อมชิ้นหนา ๆ แลกกับความแข็งแรงที่ต่ำลงเล็กน้อย ในทางปฏิบัติ แผ่นและท่อที่ขายในไทยจำนวนมากผลิตให้ผ่านทั้งสองมาตรฐาน (dual certified 304/304L) จึงใช้แทนกันได้ในงานทั่วไป
อ่านฉบับละเอียด: ความแตกต่างระหว่าง 304 และ 304L
สแตนเลส 304 เทียบกับ 201, 316L และ 430
| หัวข้อ | 304 | 201 | 316L | 430 |
|---|---|---|---|---|
| นิกเกิล | 8–10.5% | 3.5–5.5% | 10–14% | ไม่มี |
| ทนสนิม | ดี | ปานกลาง | ดีมาก (ทนเกลือ/เคมี) | ปานกลาง (งานแห้ง) |
| แม่เหล็กดูด | ไม่ดูด | ดูดอ่อน | ไม่ดูด | ดูดแรง |
| ราคาเทียบ 304 | 100 | ถูกกว่า ~30–40% | แพงกว่า ~40–60% | ถูกกว่า ~30–40% |
| ใช้เมื่อ | งานทั่วไป อาหาร ครัว โครงสร้าง | ตกแต่งในร่ม คุมงบ | ทะเล เคมี ยา | เครื่องใช้ไฟฟ้า งานต้องติดแม่เหล็ก |
ดูรายละเอียดทุกเกรดและวิธีเลือกได้ที่ เกรดสแตนเลสมีกี่ประเภท 201 304 316L 430 เลือกอย่างไร
สแตนเลส 304 ใช้กับงานอะไรได้บ้าง
- ครัวและอาหาร: ซิงก์ โต๊ะเตรียมอาหาร ฮูดดูดควัน ถังผสม ถังน้ำดื่ม สายพานลำเลียงอาหาร
- ก่อสร้างและตกแต่ง: ราวบันได ราวกันตก ประตูรั้ว หลังคากันสาด ป้าย ผนังตกแต่งลิฟต์ (ผิว HL / Mirror)
- โครงสร้างและเครื่องจักร: โครงเครื่องจักร แท่นเครื่อง เพลา ถังแรงดัน ท่อส่งน้ำและของเหลว
- ยานยนต์: ท่อไอเสียส่วนปลาย กันชน ขอบประตู
- ของใช้ในบ้าน: หม้อ กระทะ ช้อนส้อม ราวตากผ้า ชั้นวางของ
งานที่ไม่ควรใช้ 304: งานที่แช่น้ำทะเลหรือโดนละอองเกลือตลอด งานสัมผัสกรดเข้มข้น คลอรีน หรือน้ำยาฆ่าเชื้อแรง ๆ บ่อย ๆ และงานในอุณหภูมิเกิน 900°C ต่อเนื่อง — กรณีเหล่านี้ใช้ 316L หรือเกรดทนความร้อน (310S)
สแตนเลส 304 มีรูปแบบและผิวอะไรบ้าง
| รูปแบบ | ขนาดที่มีสต๊อกที่ STK Steel | ดูสินค้า |
|---|---|---|
| แผ่น (Sheet / Plate) | หนา 0.4–12 มม. ขนาด 4×8, 4×10, 5×10, 5×20 ฟุต ผิว 2B, BA, NO.1, HL / No.4, Mirror (No.8), ลายกันลื่น | แผ่นสแตนเลส 304 |
| ท่อกลม (Pipe) | 1/2″–12″ SCH10 / SCH40 / NB ผิวด้าน และท่อกลม BA ผิวเงา | ท่อสแตนเลส 304 |
| เพลากลม (Round bar) | เพลากลม 1/8″–3″ (3–76 มม.) เพลาเหลี่ยมและหกเหลี่ยม 3/16″–3″ | เพลาสแตนเลส 304 |
| ฉาก (Angle) | 3/4″–4″ หนา 3–9 มม. | ฉากสแตนเลส 304 |
| เส้นแบน (Flat bar) | เส้นแบนตัด 1/2″–8″ หนา 3–10 มม. และเส้นแบนรีด 1″–6″ | เส้นแบนสแตนเลส 304 |
| รางยู (Channel) | พับ/รีด ตามแบบ | รางยูสแตนเลส |
เรื่องผิว 2B / BA / HL / Mirror ต่างกันอย่างไร อ่านได้ที่ ผิวสแตนเลสมีกี่แบบ
วิธีเช็คว่าเป็นสแตนเลส 304 แท้
เพราะ 201 หน้าตาเหมือน 304 แต่ถูกกว่ามาก จึงมีการนำมาขายปนกัน วิธีเช็คเบื้องต้น 4 วิธี
- แม่เหล็ก: 304 ไม่ดูดหรือดูดอ่อนมาก ถ้าดูดแรงชัดเจนมักเป็น 430 หรือเหล็กชุบ (แต่ 201 ก็ดูดอ่อน ๆ ใกล้เคียง 304 จึงใช้แยก 201/304 ไม่ได้)
- น้ำยาทดสอบสแตนเลส: หยดลงบนผิวที่ขัดสะอาด 304 จะเปลี่ยนสีช้าหรือไม่เปลี่ยน 201 จะเปลี่ยนเป็นสีแดง/น้ำตาลเข้มภายในไม่กี่วินาที แม่นที่สุดสำหรับหน้างาน
- เครื่อง XRF: ยิงที่ผิวโลหะแล้วอ่านสัดส่วนโครเมียม นิกเกิล โมลิบดินัม ออกมาเป็นตัวเลขภายในไม่กี่วินาที แยก 201 / 304 / 316L ได้ชัดเจนและไม่ทำลายชิ้นงาน STK Steel ใช้เครื่อง Vanta XRF ตรวจสินค้าทุกล็อต
- ใบรับรอง Mill Certificate: ระบุเกรด ส่วนผสมจริงจากโรงรีด และเลขล็อตที่ตรงกับตัวสินค้า STK Steel มีใบ Mill Cert ให้ทุกล็อตเมื่อร้องขอ
อ่านขั้นตอนละเอียดพร้อมรูป: วิธีทดสอบสแตนเลส 304 แท้หรือไม่แท้
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสแตนเลส 304
SUS304 คืออะไรคือชื่อเรียกสแตนเลสเกรด 304 ตามมาตรฐานญี่ปุ่น (JIS) SUS ย่อจาก Steel Use Stainless เป็นเกรดเดียวกับ AISI 304 ของอเมริกา
สแตนเลส 304 เป็นสนิมได้ไหมได้ในบางสภาพ เช่น โดนน้ำทะเล เกลือ คลอรีน หรือมีเศษเหล็กธรรมดาติดผิว (สนิมจากเหล็กอื่นมาเกาะ) ในการใช้งานทั่วไปและดูแลปกติจะไม่เป็นสนิม
สแตนเลส 304 แม่เหล็กดูดไหมปกติไม่ดูด อาจดูดอ่อน ๆ ตรงรอยพับหรือรอยตัด ถ้าดูดแรงทั้งแผ่นให้สงสัยว่าไม่ใช่ 304
สแตนเลส 304 กับ 316 ต่างกันอย่างไร316 (316L) เพิ่มโมลิบดินัม 2–3% ทำให้ทนเกลือและสารเคมีดีกว่า แต่แพงกว่า 40–60% ใช้เมื่องานอยู่ริมทะเลหรือโดนเคมี
สแตนเลส 304 ใช้กับอาหารได้ไหมได้ เป็นเกรดมาตรฐานของอุตสาหกรรมอาหาร ยา และเครื่องครัว
สแตนเลส 304 ราคากิโลละเท่าไรราคาเปลี่ยนตามราคานิกเกิลทุกเดือน ดูราคาต่อกิโลและต่อแผ่นแยกตามความหนาและผิวได้ที่ ราคาสแตนเลสวันนี้
สแตนเลส 304 หนาเท่าไรถึงจะพอขึ้นกับงาน: ซิงก์/ผนัง 0.8–1.2 มม., โต๊ะเตรียมอาหาร 1.0–1.5 มม., ถังน้ำ 1.5–3 มม., โครงสร้างรับน้ำหนัก 3 มม. ขึ้นไป ส่งแบบมาให้ทีมขายช่วยเลือกได้ทาง LINE @STKMETAL
สรุป
สแตนเลส 304 (SUS304 / AISI 304) คือเกรด 18/8 ที่ใช้มากที่สุด เพราะสมดุลระหว่างความทนสนิม ความแข็งแรง การขึ้นรูป และราคา ใช้ได้ตั้งแต่ครัว งานตกแต่ง ไปจนถึงโครงสร้างและเครื่องจักร ถ้างานไม่โดนเกลือหรือเคมีแรง ๆ 304 คือคำตอบ STK Steel มีสต๊อก 304 ครบทุกรูปแบบ ทั้งแผ่น ท่อ เพลา ฉาก เส้นแบน รางยู ตัดตามขนาด มีใบ Mill Cert ส่งทั่วประเทศ